Теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тариф пен теріс теңгерімсіздіктерге шекті тариф бекітуге жатпайды және оны осы Заңда айқындалған тәртіппен теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы айқындайды.
2026.24.06. № 322-VIII ҚР Заңымен 3-1-тармақпен толықтырылды (2026 ж. 25 тамыздан бастап қолданысқа енгізілді)
3-1. Жиілік пен қуатты автоматты түрде реттеу жүйесінің басқаруымен жұмыс істейтін гидроаккумуляциялайтын электр станциясының электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында теңгерімсіздіктерді сату уəкілетті орган айқындаған тəртіппен жүзеге асырылады.
4. Көтеріп (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға арналған өтінімдерді іріктеу және іске қосу уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.
Бұл ретте электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға қойылған және өткізілген электр энергиясының айырмасынан асатын көлемде электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында энергия өндіруші ұйымдардың өтінімдерін қабылдауға және іске қосуға тыйым салынады.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 5-тармақ жаңа редакцияда (2024 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді) (бұр.ред.қара)
5. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын әрбір теңгерімдеу аймағы үшін жеке-жеке сатып алады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы тиісті теңгерімдеу аймағы үшін операциялық тәуліктің тиісті сағатында сатып алатын теңгерімдеуші электр энергиясының көлемі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын:
1) көтеріп теңгерімдеуге қатысуға арналған тиісті іске қосылған өтінімдерде (теңгерімдеудің тиісті аймағында) көрсетілген бағалар бойынша, осы өтінімдердің нақты орындалуын ескере отырып, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында;
2) жүйелік оператордың басқа мемлекеттердің энергия жүйелерімен өзара іс-қимылы шеңберінде тиісті шарттарда көрсетілген бағалар мен талаптар бойынша (бұл ретте теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алумен бір мезгілде теріс теңгерімсіздіктерді сатуға да жол беріледі) жүйелік оператордан сатып алуды жүзеге асырады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған сағаттарда оң теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері уәкілетті орган белгілеген тәртіппен, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген теңгерімдеуші электр энергиясын сату бағалары бойынша өздері жол берген сағаттық оң теңгерімсіздіктер көлемінде теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға міндетті.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуды жүзеге асырған сағаттарда теріс теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері осы теріс теңгерімсіздіктерді уәкілетті орган белгілеген тәртіппен, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген бағалар бойынша теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына сатуға міндетті.
«Авария» режимі ретінде айқындалған тәулік сағаты үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы мен электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілері арасындағы теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату жөніндегі теңгерімдеу аймағындағы барлық операциялар уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес жүзеге асырылады.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 6-тармақ жаңа редакцияда (2024 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді) (бұр.ред.қара)
6. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теңгерімдеудің әрбір аймағының теріс теңгерімсіздіктерін жеке-жеке сатады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы операциялық тәуліктердің тиісті сағатында сататын теңгерімдеудің тиісті аймағындағы теріс теңгерімсіздіктер көлемі уәкілетті орган белгілеген тәртіппен айқындалады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді:
1) төмендетіп теңгерімдеуге қатысуға арналған тиісті іске қосылған өтінімдерде (теңгерімдеудің тиісті аймағында) көрсетілген бағалар бойынша, осы өтінімдердің нақты орындалуын ескере отырып, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында;
2) жүйелік оператордың басқа мемлекеттердің энергия жүйелерімен өзара іс-қимылы шеңберінде тиісті шарттарда көрсетілген бағалар мен талаптар бойынша (бұл ретте теріс теңгерімсіздіктерді сатумен бір мезгілде теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға да жол беріледі) жүйелі операторға сатуды жүзеге асырады.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған сағаттарда теріс теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері уәкілетті орган белгілеген тәртіппен, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу бағалары бойынша өздері жол берген сағаттық теріс теңгерімсіздіктерді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығына сатуға міндетті.
Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы теріс теңгерімсіздіктерді сатуды жүзеге асырған сағаттарда оң теңгерімсіздіктерге жол берген электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері уәкілетті орган белгілеген тәртіппен, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы есептеген бағалар бойынша өздері жол берген сағаттық оң теңгерімсіздіктер көлемінде теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алуға міндетті.
«Авария» режимі ретінде айқындалған тәулік сағаты үшін теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы мен электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілері арасындағы теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату жөніндегі теңгерімдеу аймағындағы барлық операциялар уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.
7. 2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен алып тасталды (2024 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді) (бұр.ред.қара)
8. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі мен теңгерім провайдерінің теңгерімсіздіктері әрбір теңгерімдеу аймағы бойынша жеке есептеледі (айқындалады).
9. Теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінен теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға жасалған шарттар шеңберінде сатып алған теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді төлеуді теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы ай сайын, бірақ сатып алу айы аяқталғаннан кейін қырық бес жұмыс күнінен кешіктірмей жүзеге асырады.
Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығынан теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға жасалған шарттар шеңберінде сатып алған теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді төлеуді осы субъектілер ай сайын, бірақ сатып алу айы аяқталғаннан кейін күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей жүзеге асырады.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 10-тармақ өзгертілді (2024 ж. 9 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді) (бұр. ред. қара)
10. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығындағы өзара есеп айырысулар жүйелік оператордың деректерін негізге ала отырып, теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы жүзеге асыратын теңгерімдеуші электр энергиясының сағаттық көлемдерінің және электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің сағаттық теңгерімсіздіктерінің есептері негізінде уәкілетті орган белгілеген тәртіппен жүзеге асырылады.
Бұл ретте Қазақстан Республикасының Үкіметімен өнімді бөлу туралы шарттар жасасқан электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілері есептік кезеңнің қорытындылары бойынша уәкілетті орган көздеген тәртіппен, электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуды жүзеге асырады.
11. Электр энергиясының коммерциялық экспорты шарты (бұдан әрі - экспорт шарты) шеңберінде басқа мемлекеттің ұйымына (тұтынушысына) электр энергиясын жеткізуді жүзеге асыратын электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі Қазақстан Республикасының аумағындағы өзінің теңгерімсіздіктері үшін жауаптылықтан басқа, уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес, экспорт шартында көрсетілген Қазақстан Республикасынан электр энергиясын экспорттау көлемдерінен осы субъектінің электр энергиясын босатуындағы ауытқулармен байланысты Орталық Азия мемлекетінің энергия жүйесімен теңгерімдеу аймағының шекарасындағы электр энергиясының сальдо-ағымдарының ауытқулары үшін де жауапты болады.
Электр энергиясының коммерциялық импорты шарты (бұдан әрі - импорт шарты) шеңберінде басқа мемлекеттің ұйымынан (өндірушісінен) электр энергиясын қабылдауды жүзеге асыратын электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектісі Қазақстан Республикасының аумағындағы өзінің теңгерімсіздіктері үшін жауаптылықтан басқа, уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес, импорт шартында көрсетілген Қазақстан Республикасына электр энергиясын импорттау көлемдерінен осы субъектінің электр энергиясын қабылдауындағы ауытқулармен байланысты Орталық Азия мемлекетінің энергия жүйесімен теңгерімдеу аймағының шекарасындағы электр энергиясының сальдо-ағымдарының ауытқулары үшін де жауапты болады.
12. Электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы нақты уақыт режимінде жұмыс істеген кезде бірыңғай сатып алушымен электр қуатының әзірлігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт (шарттар) жасасқан энергия өндіруші ұйымдар және Тізілімге енгізілген әрі тиісті тұлғалар тобы шеңберінде тұтынушылармен электр қуатын қамтамасыз ету бойынша екіжақты шарттар жасасқан энергия өндіруші ұйымдар жүйелік операторға күн сайын уәкілетті орган белгілеген тәртіпке сәйкес алдағы жоспарлау тәуліктерінің әрбір сағатына жоғарылатып (төмендетіп) теңгерімдеуге қатысуға өтінімдер беруге және жүйелік оператор оларды іске қосқан жағдайда осы өтінімдерді орындауға міндетті.
13. Уәкілетті орган айқындайтын теңгерімдеуші нарықтың есеп айырысу орталығы:
1) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерімен теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сату шарттарын жасасады;
2) электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында теңгерімдеуші электр энергиясын және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуды жүзеге асырады;
3) уәкілетті орган бекіткен тәртіпке сәйкес Қазақстан Республикасының біртұтас электр энергетикасы жүйесін теңгерімдеудің әрбір аймағы шеңберінде теңгерімдеуші электр энергиясын сатуға және теріс теңгерімсіздіктерді сатып алуға сағаттық орташа өлшемді бағаларды есептеуді жүзеге асырады;
4) операциялық сағаттың қорытындылары бойынша теңгерімдеуші нарықта аукцион бағалары туралы ақпараттың қолжетімділігін үздіксіз қамтамасыз етеді;
5) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен электр энергиясының теңгерімдеуші нарығы субъектілерінің теңгерімдеуші электр энергиясы мен теңгерімсіздіктерінің сағаттық көлемдерін есептеуді жүзеге асырады;
6) теңгерімдеуші электр энергиясына шекті тарифті және теріс теңгерімсіздіктерге шекті тарифті айқындайды;
7) уәкілетті орган айқындаған тәртіппен теңгерім провайдерлерінің тізбесін қалыптастырады;
8) уәкілетті орган айқындаған жағдайларда және тәртіппен энергия беруші ұйымдармен электр энергиясын беруге арналған шарттарды жасасады және электр энергиясын беру бойынша көрсетілетін қызметтерге ақы төлейді;
9) уәкілетті орган бекіткен үлгілік нысан бойынша теңгерімдеуші нарықтың барлық субъектілерімен қосылу шартын жасасады;
10) қосылу шарты шеңберінде теңгерімдеуші нарық субъектілері арасындағы теңгерімдеуші электр энергиясын және теңгерімдеуші нарықтағы теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу (сату) жөніндегі міндеттемелер бойынша өзара есепке жатқызуларды жүзеге асырады;
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 10-1) тармақшамен толықтырылды (2024 ж. 9 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді)
10-1) теңгерімдеуші электр энергиясы мен теріс теңгерімсіздіктерді сатып алу-сатуға және қосылуға жасалған шарттар негізінде қаржылық міндеттемелерін бөлуді және өз құқықтары мен міндеттерін теңгерімдеуші нарық субъектілеріне беруді жүзеге асырады;
11) осы Заңда көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.
14. Егер уәкілетті орган растаған энергия беруші ұйымның желілеріндегі авариялар себебінен оларға тікелей қосылған электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының субъектілерінде теріс теңгерімсіздіктер туындаса, онда осы энергия беруші ұйым осы авария кезінде туындаған осы субъектілердің электр энергиясын сатып алуға жұмсалған шығындардың және осы субъектілердің көрсетілген теріс теңгерімсіздіктерді сатудан түскен кірістерінің оң айырмасының орнын толтырады.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 15-тармақ өзгертілді (2024 ж. 9 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді) (бұр. ред. қара)
15. Жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар және электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған электр энергиясын ұзақ мерзімді сатып алу-сату шарты бар, жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген қалдықтарды энергетикалық кәдеге жаратуды пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар (бұдан әрі - жаңартылатын көздер) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жауапкершілікті беру шартын жасасуға міндетті.
Электр энергиясын бірыңғай сатып алушының электр энергиясының теңгерімдеуші нарығында өз теңгерімсіздіктері болмайды және ол теңгерімдеуші электр энергиясын және жаңартылатын көздердің теріс теңгерімсіздіктерін сатып алу-сату үшін жауапкершілікті өзіне ала отырып, осы нарыққа теңгерім провайдері ретінде ғана қатысады. Бұл ретте электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен 2023 жылғы 1 шілдеден кейін жасалған электр энергиясын сатып алу-сатудың ұзақ мерзімді шарты бар, жүйелік оператор қалыптастыратын электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектілерінің тізбесіне енгізілген жаңартылатын көздер өздері жол берген теңгерімсіздіктер үшін уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жауап береді.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 16-тармақ өзгертілді (2024 ж. 9 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді) (бұр. ред. қара)
16. Электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен жасалған жауапкершілікті беру шарты шеңберінде жаңартылатын көздер:
1) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен не электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісімен жасалған қолданыстағы электр энергиясын сатып алу-сату шартында көрсетілген, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептелетін арттыру коэффициентіне көбейтілген электр энергиясын сатуға арналған баға бойынша тиісті көлемде электр энергиясын бірыңғай сатып алушыдан теңгерімдеуші электр энергиясын сатып алу арқылы өзінің барлық оң теңгерімсіздіктерін жабады;
2) электр энергиясын бірыңғай сатып алушымен не электр энергиясының көтерме сауда нарығы субъектісімен жасалған қолданыстағы энергиясын сатып алу-сату шартында көрсетілген, уәкілетті орган айқындаған тәртіппен есептелетін төмендету коэффициентіне көбейтілген электр энергиясын сатуға арналған баға бойынша электр энергиясын бірыңғай сатып алушыға өзінің барлық теріс теңгерімсіздіктерін сатады.
Осы тармақта көрсетілген арттыру коэффициентінің мәні операциялық тәулік сағаты үшін бірлікке теңестіріледі, онда оң теңгерімсіздік мәні жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне енгізілген электр энергиясын желіге жіберудің жоспарлы мәнінен жол берілетін ауытқу мәнінен аспайды.
Осы тармақта көрсетілген төмендету коэффициентінің мәні операциялық тәулік сағаты үшін бірлікке теңестіріледі, онда теріс теңгерімсіздік мәнінің модулі жүйелік оператор бекіткен электр энергиясын өндіру-тұтынудың тәуліктік кестесіне енгізілген электр энергиясын желіге жіберудің жоспарлы мәнінен жол берілетін ауытқу мәнінен аспайды.
Осы тармақта көрсетілген жол берілетін ауытқулардың мәндері уәкілетті орган айқындаған тәртіппен айқындалады.
Қазақстан Республикасының жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау саласындағы заңнамасына сәйкес 2023 жылғы 1 шілдеге дейін жаңартылатын энергия көздерін қолдау бойынша қаржы-есеп айырысу орталығымен электр энергиясын сатып алу-сату шартын жасасқан жаңартылатын көздер үшін осы тармақта көрсетілген төмендету және жоғарылату коэффициенттерінің мәні электр энергиясының теңгерімдеуші нарығының жұмыс істеуі қағидаларына сәйкес айқындалады.
2024.08.07. № 121-VІІІ ҚР Заңымен 15-11-баппен толықтырылды (2024 ж. 9 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді)
15-11-бап. Гибридті топ
1. Гибридті топ құрамына әрқайсысының дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің, пайларының) жиырма бес пайыздан астамы тікелей немесе жанама түрде сол бір тұлғаға тиесілі болатын мынадай заңды тұлғалар:
объектілері 2024 жылғы 1 шілдеден ерте емес пайдалануға берілген және бір қосылу нүктесінде ұлттық немесе өңірлік электр желілеріне қосылған, жаңартылатын энергия көздері мен генерациялаудың маневрлік режимі бар генерациялайтын қондырғыларды жиынтық түрде пайдаланатын энергия өндіруші ұйымдар;
гибридті топ тұтынушылары;
гибридті топ әкімшісі кіреді.
2. Гибридті топ осы баптың 1-тармағында аталған тұлғалардың дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің, пайларының) жиырма бес пайызынан астамы тікелей немесе жанама түрде тиесілі болатын тұлғаның өтініші негізінде гибридті топтардың тізбесіне енгізіледі.
Гибридті топтардың тізбесіне осы баптың 1-тармағында аталған энергия өндіруші ұйымдар, тұтынушылар, гибридті топтар әкімшілері кіреді.
2026.24.06. № 322-VIII ҚР Заңымен 15-12-баппен толықтырылды (2026 ж. 25 тамыздан бастап қолданысқа енгізілді)
15-12-бап. Жобалық аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу тəртібі
1. Уəкілетті орган гидроаккумуляциялайтын электр станцияларын салу жобаларын жобалық аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу арқылы іріктейді.
2. Бірыңғай сатып алушы уəкілетті органның тапсырысы бойынша жүйелік оператор əзірлеген техникалық тапсырма негізінде жобалау құжаттамасын дайындайды.
3. Жобалық аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру мен өткізу уəкілетті орган айқындаған тəртіппен жүзеге асырылады.
2026.24.06. № 322-VIII ҚР Заңымен 15-13-баппен толықтырылды (2026 ж. 25 тамыздан бастап қолданысқа енгізілді)
15-13-бап. Қуаты 35 МВт-тан асатын гидроэлектр станцияларын жəне (немесе) гидроаккумуляциялайтын электр станцияларын салуды жоспарлап отырған заңды тұлғаларды іріктеу өлшемшарттары
Осы Заңның 15-3-бабы 3-1-тармағының 1-2) тармақшасына сəйкес жаңадан пайдалануға берілетін қуаты 35 МВт-тан асатын гидроэлектр станцияларын жəне (немесе) гидроаккумуляциялайтын электр станцияларын салуды жүзеге асыруды жоспарлап отырған заңды тұлғалар мынадай өлшемшарттарға сай болуға тиіс:
1) заңды тұлғаның Қазақстан Республикасының резиденті болуы;
2) заңды тұлғаның немесе онымен үлестес тұлғалардың Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тəртіппен расталатын, қуаты 35 МВт-тан асатын гидроэлектр станцияларын жəне (немесе) гидроаккумуляциялайтын электр станцияларын салу жəне (немесе) пайдалану тəжірибесінің болуы;
3) жаңадан пайдалануға берілетін қуаты 35 МВт-тан асатын гидроэлектр станцияларын жəне (немесе) гидроаккумуляциялайтын электр станцияларын салу жөніндегі жобалардың су шаруашылығы құрылысжайлары стратегиялық су шаруашылығы құрылысжайлары мен гидротехникалық құрылысжайлардың, оның ішінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған мүліктік жалдауға (жалға) немесе сенімгерлік басқаруға берілуі мүмкін осындай құрылысжайлардың тізбесіне енгізілуге тиіс;
4) жаңадан пайдалануға берілетін қуаты 35 МВт-тан асатын гидроэлектр станциясын немесе гидроаккумуляциялайтын электр станциясын салу жөніндегі жобаға техникалық-экономикалық негіздеменің болуы;
5) ұсынылу тəртібі мен мөлшерін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын қаржылық қамтамасыз етудің болуы.
2026.07.07. № 336-VIII ҚР Заңымен 15-14-баппен толықтырылды (2026 ж. 7 қыркүйектен бастап қолданысқа енгізілді)
15-14-бап. Электр қуаты нарығының тетігі шеңберінде электр желілерін салу
1. Электр қуаты нарығының тетігі шеңберінде электр желілерін салу:
1) өңірлік деңгейдегі электр желілерін күшейту жəне дамыту мақсатында өңірлік электр желілік компанияның бастамасы бойынша;
2) ұлттық электр желісін күшейту жəне дамыту мақсатында жүйелік оператордың бастамасы бойынша;
3) өңірлік деңгейдегі электр желілерін жəне (немесе) ұлттық электр желісін күшейту жəне дамыту мақсатында инвестордың бастамасы бойынша іске асырылуы мүмкін.
2. Осы баптың 1-тармағының 1) жəне 2) тармақшаларына сəйкес электр желілерін салу кезінде:
1) өңірлік электр желілік компания, жүйелік оператор электр желілерін салу жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды нарық кеңесіне қорытындыға жібереді;
2) электр желілерін салу жөніндегі инвестициялық бағдарламамен бірге нарық кеңесіне мыналар да енгізіледі:
электр желілерін салу жөніндегі тиісті іс-шара туралы ақпарат;
электр желілерін салу жөніндегі іс-шараның техникалық-экономикалық негіздемесі;
электр желілерін салу жөніндегі іс-шараның техникалық-экономикалық негіздемесіне ведомстводан тыс кешенді сараптаманың оң қорытындысы;
3) электр желілерін салу жөніндегі инвестициялық бағдарламалар нарық кеңесінде қаралып жатқан кезеңде өзгертуге жатпайды;
4) электр желілерін салу жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды нарық кеңесі уəкілетті орган айқындаған тəртіппен осы тармаққа сəйкес қарайды;
5) нарық кеңесінің қорытындысын алғаннан кейін уəкілетті орган электр желілерін салуға арналған инвестициялық келісім жасасу немесе оны жасасудан бас тарту туралы шешім қабылдайды;
6) электр желілерін салуға арналған инвестициялық келісімде мынадай ақпарат қамтылуға тиіс:
электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемі;
электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу мерзімін (айлармен) жəне электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызмет көлемін ескере отырып, тиісті инвестициялық қарыздар бойынша төленетін сыйақыларды қоса алғанда, электр желілерін салу жөніндегі инвестициялық бағдарлама шеңберінде инвестициялардың қайтарылуын ескере отырып, жылдар бойынша ауыспалы шама ретінде электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған тариф;
7) электр желілерін салуға арналған инвестициялық келісім жасалғаннан кейін бірыңғай сатып алушы осы ұйыммен инвестициялық келісімде көрсетілген тариф бойынша, көлемде жəне мерзімдерде электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарт жасасады;
8) осы тармақтың бірінші бөлігінің 7) тармақшасында көрсетілген шарттар бойынша электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу шарт жасалған жылдан кейінгі жылдың екінші тоқсанынан бастап жүзеге асырылады.
Бұл ретте инвестициялық келісімде көрсетілген электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф, сондай-ақ осы көрсетілетін қызметті сатып алу көлемі мен мерзімі ұлғайту жағына түзетуге жатпайды.
Электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар бойынша міндеттемелер орындалмаған жағдайда уəкілетті орган айқындаған тəртіппен электр қуаты нарығында төмендету коэффициенттері қолданылады.
3. Осы баптың 1-тармағының 3) тармақшасына сəйкес электр желілерін салу кезінде:
1) инвестордың электр желілерін салуға арналған аукциондық сауда-саттыққа бастамашылық жасауға өтінім жіберу тəртібін жəне оны қарау тəртібін уəкілетті орган айқындайды.
Инвестордың өтінімінде жобаның қаржылық-экономикалық моделін, құнын, инвестицияларды қайтару сомасын, жобаны іске асыру мерзімін, электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тарифтің шекті мөлшерін, электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметтің көлемін қамтитын жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесінің қамтылуы міндетті;
2) электр желілерін салу жөніндегі жобаны іске асыру қажеттілігі туралы қорытындыны уəкілетті орган Қазақстан Республикасының мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжат-тары, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің тапсырмалары жəне (немесе) актілері негізінде, сондай-ақ электр желілерін салу жөніндегі жобаның басымдығы мен өзектілігін ескере отырып қабылдайды;
3) электр желілерін салуға арналған аукциондық сауда-саттықты электр желілерін салу жөніндегі жобаларды іске асыру үшін жеңімпазды іріктеу жəне электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке олардың жеке тарифтерін айқындау мақсатында аукциондық сауда-саттықты ұйымдастырушы ұйымдастырады жəне өткізеді.
Электр желілерін салуға арналған аукциондық сауда-саттықты ұйымдастыру жəне өткізу уəкілетті орган айқындаған тəртіппен жүзеге асырылады.
Электр желілерін салуға арналған аукциондық сауда-саттық жеңімпазы уəкілетті орган айқындаған тəртіппен уəкілетті органмен электр желілерін салуға арналған инвестициялық келісім жасасады.
Бұл ретте инвестициялық келісімде көрсетілген электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметке арналған жеке тариф, сондай-ақ осы көрсетілетін қызметті сатып алу көлемі мен мерзімі ұлғайту жағына түзетуге жатпайды.
Электр желілері қуатының қолжетімділігін ұстап тұру бойынша көрсетілетін қызметті сатып алу туралы шарттар бойынша міндеттемелер орындалмаған жағдайда уəкілетті орган айқындаған тəртіппен электр қуаты нарығында төмендету коэффициенттері қолданылады;
